⚡ 30 Saniyede Özet
- Sürücü belgesinde "02" kısıt kodu yer alan engelli vatandaşın üyelik talebi doğrudan reddedildi.
- İşletmenin meşru amaç ve can güvenliği savunması yapılan hukuki incelemelerin ardından orantısız bulundu.
- Emniyet Genel Müdürlüğü görüşü doğrultusunda gerekli desteği alan sürücülerin araç kullanımında hukuki engel bulunmadığı vurgulandı.
Mobil Araç Kiralama Sektöründe Kısıt Kodu Ret Kararı
Yüzde 42 işitme engeli bulunan bir vatandaş, devralma süreci sonrası Tik Tak Yeni Nesil Çözümleri ve Araç Kiralama Anonim Şirketine üyeliğinin aktarılması için müracaatta bulundu. Şirket, ehliyette yer alan "02" kısıt kodunu gerekçe göstererek talebi geri çevirdi. Hak ihlaline uğradığını belirten sürücü, durumu Türkiye İnsan Hakları ve Eşitlik Kurumuna taşıdı.
İşletme savunmasında, self-servis iş modelinde araç başı sağlık veya özel donanım denetiminin imkansızlığını ve can güvenliğini gerekçe gösterdi. Emniyet Genel Müdürlüğü ise söz konusu kısıt kodunun gerekli destek cihazlarıyla sürüşe engel teşkil etmediğini bildirdi. Yapılan değerlendirme sonucunda Kurul, firmaya 200 bin lira idari para cezası kesti.
Dijital Hizmet Sağlayıcılar İçin Standart İnceleme Yükümlülüğü
Bu karar, dijital ekonomide hizmet sunan platformların algoritmik veya kategorik ret mekanizmalarını hukuki sınırlar içine çekmektedir. Şirketlerin iş süreçlerinde kolaylık sağlayan otomasyon sistemleri, tüketicilerin temel haklarını kısıtlayan bir araca dönüşemez. Müşteri kabul şartlarında bireysel durumu göz önünde bulundurmadan uygulanan toptancı yaklaşımlar, ticari özgürlük alanı kapsamından çıkarılarak doğrudan eşitlik ilkesine aykırılık teşkil etmektedir. Dolayısıyla erişilebilir hizmet sunumu, özel sektör firmaları için ihtiyarî bir tercih değil, yasal zorunluluk niteliği taşımaktadır.
TİHEK Kanunu Çerçevesinde Eşitlik Ve Ayrımcılık Yasağı
Türkiye İnsan Hakları ve Eşitlik Kurumu Kanunu, mal ve hizmetlere erişimde engellilik da dahil olmak üzere her türlü ayrımcılığı açıkça menetmektedir. Sürücü belgelerindeki kısıt kodları, kişinin ehliyet alma hakkını ve uygun şartlarda araç kullanma yetkisini hukuken tescil etmektedir. Kamu kurumları ile yapılan yazışmalar ve yerleşik mevzuat, kişiselleştirilmiş kodların mahiyetinin araştırılmadan doğrudan reddini ölçülülük ilkesine aykırı saymaktadır. Şikayete konu internet ortamındaki benzer ret bildirimleri de sektör genelindeki uygulama standartlarının denetim altına alınması ihtiyacını kanıtlamaktadır.
📌 Vatandaş ve Hizmet Sektörü Açısından Somut Yansımaları
Karar, engelli bireylerin ulaşım ve araç kiralama hizmetlerine erişimindeki yapay engelleri kaldırarak tüketici haklarını güvenceye almaktadır. Hizmet sağlayıcı şirketler, üyelik şartlarını gözden geçirerek kişiselleştirilmiş sürücü belgesi kodlarını tek tek inceleyen esnek doğrulama sistemleri kurmak durumundadır.
Öne Çıkan Veriler
| Engellilik Oranı | Yüzde 42 |
| İdari Para Cezası | 200 bin lira |
| Sürücü Belgesi Kısıt Kodu | 02 (İşitme desteği/iletişim desteği) |
Sektör Genelinde Şartnamelerin ve Algoritmaların Güncellenmesi
İlgili karar sonrasında araç kiralama firmasının söz konusu idari yaptırıma karşı yargı yoluna başvurma hakkı mevcuttur. Eş zamanlı olarak sektördeki diğer dijital platformların üyelik sözleşmelerini ve kullanıcı doğrulama yazılımlarını mevzuata uyumlu hale getirmesi gerekmektedir. Ticaret Bakanlığı ve TİHEK'in benzer şikayetler kapsamında dijital hizmet platformlarındaki erişilebilirlik denetimlerini sıkılaştırması öngörülmektedir.
- TRT Haber: İşitme engelli vatandaşa üyelik vermeyen araç kiralama şirketine TİHEK tarafından idari para cezası uygulandı. Habere git →
